Forum Home Your IP: 54.81.254.212

Kết quả 1 đến 5 của 5

Chủ đề: "Con đĩ đánh bồng" điệu múa cổ đang bị mai một

  1. #1
    THCS
    Ngày tham gia
    01-02-2011
    Đang ở
    hà nội
    Bài viết
    28
    Thanks
    20
    Được THANKS 244 lần

    "Con đĩ đánh bồng" điệu múa cổ đang bị mai một

    Mặc dù ra đời từ hàng nghìn năm trước và là một “đặc sản… chính hiệu” của đất Thăng Long nhưng, ngày nay điệu múa cổ “Con đĩ đánh bồng” không còn được nhiều người Hà Nội biết đến…
    Là một người con nặng lòng với âm nhạc truyền thống của Hà Nội, GS. TS Phạm Minh Khang, Giám đốc Trung tâm phát triển Nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam đã thốt lên như vậy khi trao đổi với chúng tôi.
    GS. TS Phạm Minh Khang GĐ Trung tâm Phát triển nghệ thuật âm nhạc VN cho biết thêm, ngay từ khoảng thế kỷ XIII, thành ngữ: “Thằng cu, mụ đĩ” đã xuất hiện ở đất Thăng Long. Thực ra, đây là câu gọi cửa miệng đầy trìu mến trong dân gian chứ không mang ý nghĩa đĩ thoã như ngày nay lớp trẻ hay dùng. Câu thành ngữ cũng có nguồn gốc từ điệu múa “Con đĩ đánh bồng”. “Con đĩ đánh bồng” là tên gọi của một tiết mục văn nghệ diễn xướng dân gian cổ của người Hà Nội. “Con đĩ” ở đây được hiểu là sự đồng cảm trong cách gọi yêu quý, nhí nhảnh, cưng chiều chứ không phải để chỉ phạm trù đạo đức.
    Đây là tiết mục diễn xướng xuất phát từ làng cổ của Hà Nội ngày nay là Triều khúc. Trước đây, từ bên sông Tô Lịch đổ xuống phía Hà Đông thuộc địa phận của tỉnh Cầu đơ cũ. Trong làng Triều khúc xưa có hai làng là Đơ đồng và Đơ thao. Chính hai làng này là nơi khai sinh ra “Con đĩ đánh bồng” từ thế kỷ XIII. Trước đây, từ phía sông Tô lịch đổ xuống Hà Đông trong đó có Triều Khúc là ngoại thành của kinh đô Thăng Long chỉ toàn đầm lầy, thú dữ và rừng cây um tùm. Sau khi điệu múa này xuất hiện rồi mới được nhân dân đưa vào trong thành biểu diễn và được cư dân nội thành tiếp nhận. Với đặc điểm xuất xứ ấy, nó đã được các nhà khoa học về âm nhạc truyền thống Việt Nam tôn vinh là “đặc sản” văn hoá phi vật thể của người Thăng Long cổ.
    GS. TS Phạm Minh Khang giải thích, vào khoảng thế kỷ thứ IIX, trước khi kinh thành Thăng Long được mở rộng, khu vực Cầu Giấy, Thanh Trì, Hà Đông… là ngoại thành hoang sơ thuộc thành Tống Bình. Chính Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng đã đánh đuổi giặc Đường phương Bắc giải phóng thành Tống Bình cho nên người làng Triều Khúc đã lập đình thờ ông và tổ chức lễ hội hàng năm. Trong làng Triều Khúc có đình thờ Bố cái Đại vương Phùng Hưng cho nên, khi xưa tiết mục này ra đời để phục vụ cho ngày giỗ (lễ hội) của ngài. Phùng Hưng là thủ lĩnh cầm đầu cuộc khởi nghĩa chống lại sự thống trị của nhà Đường ở Việt Nam thời Bắc thuộc lần thứ 3 (602- 905).

    Cũng từ tư tưởng của người Thăng Long xưa, không cho đàn bà, con gái bén mảng vào trong đình làng, chốn tâm linh. Đặc biệt vào những ngày giỗ của các vị thần, thánh trong làng việc đàn bà con gái đến đình là điều tối kỵ. Xuất phát từ quan niệm này, cư dân làng Triều khúc mới sáng tạo ra một trò chơi dân gian ngộ nghĩnh, thông minh theo cách của mình là “con đĩ đánh bồng”. Trong các cuộc lễ hội của làng Triều khúc thường có rước kiệu. Người Triều khúc cho khoảng 8- 12 người con trai là nam thanh niên khoẻ mạnh đóng giả làm đàn bà con gái đi theo… “ve vãn” chung quanh những người khiêng kiệu và nhảy múa vào trong đình. Tất cả nam thanh niên đều được mặc váy yếm đào, trang điểm khăn mỏ quạ trông như những người con gái thôn quê. Phía trước bụng mỗi người đeo một cái trống dài mà đặc điểm những chiếc trống ấy gắn liền với những giá trị đặc sắc của người Chămpa cổ.

    Vừa đi, mọi người vừa dùng hai tay đánh trống “bung”… “bung” vào hai bên trống (đánh bồng) và nhảy múa uốn éo lẳng lơ bông đùa như kiểu nhạo báng quan niệm cổ hủ không cho con gái vào đình nhằm gây tiếng cười thoải mái, tạo sự chú ý cho người khác. Xem xong ai cũng phải tấm tắc mà thốt lên, trông như... con đĩ. Đây chính là nguồn gốc tận cùng của câu dân gian: “Lẳng lơ như đĩ đánh bồng” mà người Hà Nội ngày nay hay nói đến.
    Bây giờ các cụ trong làng Triều khúc vẫn kể lại câu chuyện, năm xưa khi vua Quang Trung hành quân thần tốc ra Bắc đánh tan 20 vạn quân Thanh xong đã ra lệnh cho quan quân tổ chức múa trống quân ăn mừng chiến thắng. Trong lễ hội ngày vui mừng chiến thắng ấy, các cụ già trong làng Triều khúc xin Hoàng đế Quang Trung được mang tiết mục “Con đĩ đánh bồng” vào trong thành Thăng Long biểu diễn. Trong ngày vui, những “mụ đĩ” của làng nhảy nhót vui nhộn bên vua Quang Trung khiến vua rất vui, không ngớt lời khen ngợi. Kết thúc ngày hội, nhà vua đã ban thưởng cho đội múa của làng…

    Trong lễ hội từ xa xưa của làng Triều Khúc đã xuất hiện “Con đĩ đánh bồng”, nhưng trải qua nhiều biến cố thăng trầm lịch sử, đến ngày nay, số người biết về “Con đĩ đánh bồng” chẳng đáng bao nhiêu. Nói gì đến việc số người hiểu đây là “đặc sản” của riêng Hà Nội thể hiện trí tuệ nhí nhảnh của người Hà Nội. Trong các tài liệu cơ quan nghiên cứu âm nhạc nói về “Con đĩ đánh bồng” đã hiếm, cơ hội để con cháu người Hà Nội thưởng thức tiết mục này càng hiếm hơn. Bị gián đoạn qua nhiều thế kỷ, những năm gần đây, tiết mục này thỉnh thoảng mới được tái hiện trong một ngày duy nhất (mồng 6 tháng Giêng) tại lễ giỗ Bố cái Đại vương Phùng Hưng ở làng Triều khúc.

    Mới đây, trong lễ hội Thập Tam Trại do UBND Quận Ba Đình tổ chức, không ít người dân Thủ đô mới đuợc thưởng thức một tiết mục… “kỳ lạ, hấp dẫn” của người Hà Nội cổ có tên: “Con đĩ đánh bồng” do các nghệ sỹ của Trung tâm phát triển Nghệ thuật âm nhạc Việt Nam (TTPTNTANVN) khôi phục. Người Hà Nội xưa thật tinh tế và trí tuệ, họ đã sáng tạo một “Con đĩ đánh bồng” rất đáng yêu mà vô cùng thấm thía.

    Thay lời kết

    Có lẽ trong hàng loạt di sản phi vật thể của Hà Nội, không nhiều di sản là của riêng người Hà Nội. Ai cũng biết, Kinh đô là trung tâm chính trị, văn hoá, kinh tế của đất nước nên, hầu hết những di sản của đất Thăng Long cũng được tụ hội từ nơi khác về là nhiều. Trải qua hàng nghìn năm, hàng chục nghìn năm thế sự đổi dời, những giá trị ấy được những con người tài hoa kinh kỳ tiếp nhận, phát triển.

    Trong nhiều điệu múa của đất Thăng Long, có không ít điệu bắt nguồn từ nơi khác về hoặc có ở những vùng đất khác. Tiết mục diễn xướng “Mó cá” cũng là một trường hợp như vậy. “Mó cá” xuất phát từ điệu hát trống quân có ở các nơi như Phú Thọ, Bắc Ninh, Thanh Hoá…

    Mặc dù nó xuất hiện rồi phát triển ở Thăng Long từ rất sớm nhưng, mãi mãi đó là đặc sản thể hiện nét văn hoá phồn thực của xã Đức Bác (Vĩnh Phúc).

    Thậm chí còn có những điệu múa rơi rớt lại từ triều đại kinh thành Huế như múa bát bộ, bát giật… mà nhiều người Thủ đô vẫn cứ lầm tưởng nó là của mình. Nhưng, phải khẳng định “con đĩ đánh bồng” mới chính là cái riêng, cái duy nhất của đất Thăng Long- Hà Nội nghìn năm văn hiến mà bấy lâu ít người nói đến- GS Khang nói.

    Thiết nghĩ, cả nước và Hà Nội đã tổ chức thành công sự kiện trọng đại nghìn năm Thăng Long. Mọi người con đất Việt đều háo hức chờ đón và tự hào về một Thủ đô văn hiến, anh hùng có nghìn năm tuổi. Tuy nhiên, thử hỏi trong những người con của Hà Nội hôm nay còn mấy người biết, nơi mảnh đất linh thiêng Thăng Long- Hà Nội vẫn còn nhiều lắm những giá trị tinh thần vô giá mang đậm đặc trưng người Hà Nội xưa như “Con đĩ đánh bồng” cần được khôi phục và phát triển.

    P/s được phát trên kênh VTCHD3

  2. 7 thành viên sau đây đã bấm nút Thanks (gửi lời cảm ơn) tới giangvtchd3 cho bài viết hữu ích này:


  3. #2
    Nghiên Cứu Sinh
    yamaha's Avatar
    Ngày tham gia
    19-03-2010
    Bài viết
    966
    Thanks
    651
    Được THANKS 5,402 lần
    Nhìn thấy tựa đề là thấy hay rồi . Khỏi cần coi cũng thích . Điệu múa này dễ gì mà mai một . Nó có từ thời tiền sử kia mà .
    Thương nữ bất tri vong quốc hận.
    Cách giang do xướng Hậu đình hoa

    Hận vong quốc gái buôn sao chẳng hổ
    Bên kia sông hát khúc Hậu Đình Hoa

  4. #3
    THCS
    Ngày tham gia
    18-11-2011
    Đang ở
    Biên Hòa - Đồng Nai
    Bài viết
    3
    Thanks
    2
    Được THANKS 0 lần

    Múa dân gian cổ: Con đĩ đánh bồng


  5. #4
    THCS
    Ngày tham gia
    28-05-2013
    Đang ở
    MInh
    Bài viết
    3
    Thanks
    2
    Được THANKS 0 lần
    Ok.



    Bài viết rất hữu ích

  6. #5
    THCS
    Ngày tham gia
    01-02-2011
    Đang ở
    hà nội
    Bài viết
    28
    Thanks
    20
    Được THANKS 244 lần
    Hiện nay chỉ còn TT. Phát triểu Âm nhạc Việt Nam còn bảo tồn và phát triển nó.

Quyền viết bài

  • Bạn Không thể gửi Chủ đề mới
  • Bạn Không thể Gửi trả lời
  • Bạn Không thể Gửi file đính kèm
  • Bạn Không thể Sửa bài viết của mình
  •