Forum Home Your IP: 54.81.254.212

Trang 3 của 4 Đầu tiênĐầu tiên 1234 CuốiCuối
Kết quả 21 đến 30 của 35

Chủ đề: Tìm hiểu về dân ca Quan Họ

  1. #1
    Truly Very Noob

    TheThuongNT's Avatar
    Ngày tham gia
    13-03-2010
    Đang ở
    Hải Phòng citi
    Bài viết
    3,790
    Thanks
    34,689
    Được THANKS 29,027 lần

    Tìm hiểu về dân ca Quan Họ

    Lời giới thiệu

    Trong dòng văn hoá và nghệ thuật âm nhạc dân gian chảy từ ngàn xưa, giữa sự đa dạng và đa diện của các dòng dân ca: chèo của Thái Bình, Nam Ðịnh, chèo tàu của Hà Tây, hát dặm Nghệ An, Hà Tĩnh, ca trù ca Huế, dân ca Nam bộ...vẫn lấp lánh một dòng dân ca riêng biệt, đặc sắc và độc đáo, tựa như:


    "Cây trúc xinh tang tình là cây trúc mọc...
    Chị Hai xinh chị Hai đứng một mình vẫn xinh"

    Ðó là dân ca Quan họ vùng Kinh Bắc - Bắc Ninh.


    Quan họ vừa như một làn điệu hội tụ "khí chất" của rất nhiều làn điệu dân ca. Cái trong sáng, rộn ràng của chèo. Cái thổn thức, mặn mà của hát dặm. Cái khoan nhịp, sâu lắng của ca trù. Cái khoẻ khoắn, hồn nhiên của dân ca Nam bộ. Nhưng trên hết, Quan họ mang "khí chất" của chính Quan họ, là hồn của xứ sở Quan họ, là "đặc sản" tinh thần của Kinh Bắc-Bắc Ninh.


    Nằm kề cận với thủ đô, có diện tích nhỏ nhất nước, với sáu huyện, thị, nhưng khát vọng trí tuệ, khát vọng sống, khát vọng khẳng định mình của Kinh Bắc chẳng nhỏ tý nào. Sách cổ của người xưa từng ngưỡng mộ: "Kinh Bắc nổi tiếng văn nhã". Ðất Kinh Bắc là nơi kết tụ của tài hoa các làng nghề: làng tranh Ðông Hồ, Làng giấy Ðống Cao, làng chạm khắc Phù Khê, làng đồng Ðại Bái, làng buôn Phù Lưu...Là đất của hàng nghìn di tích lịch sử, danh thắng của các đình, đền, chùa nổi tiếng. Người Kinh Bắc thông minh, tinh tế. ở bất cứ thời đại lịch sử nào Kinh Bắc cũng hiến cho đời không ít những danh nhân, nhân tài, kẻ sĩ, các bậc hiền tài...Các cộng đồng làng Kinh Bắc từ đời này sang đời khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác, gắn kết với nhau trong tình làng nghĩa xóm, trong lao động cần cù, trong khát vọng yêu thương, vượt lên thiên tai, địch hoạ, vượt lên gian khó, "thương người như thể thương thân", "tứ hải giao tình, bốn biển một nhà" như lời dân ca Quan họ. Chính cái khát vọng sống của người Kinh Bắc, đất Kinh Bắc đã hoá thân thành những làn điệu Quan họ kỳ diệu "lời thì giao duyên, tình thì anh em ", vừa thực, vừa mơ, vừa giải bày, vừa khúc chiết ,vừa tình tự ,vừa sâu sắc ...Các làng Quan họ cũng được hình thành, quần tụ thành vùng Quan họ, hầu hết nằm ở Bắc Ninh, mà theo các nghệ nhân, từng có tới 49 làng quan họ. Và như sông Cầu không bao giờ cạn, mạch sống của khúc nhạc, lời ca Quan họ cũng không khi nào nhạt phai dù đã trải qua bao đời người và bao nhiêu biến động thời thế. Ðến bây giờ Hội làng Quan họ vẫn là nguồn cảm hứng mùa xuân bất tận của xứ Kinh Bắc. Các Hội làng gắn bó đặc biệt với hát Quan họ, không thể nào có Hội làng trên mảnh đất Bắc Ninh mà thiếu vắng sắc màu và âm thanh Quan họ. Những hội hè này trải dài từ mùng 4 Tết âm lịch đến 28-3 âm lịch. Ðặc sắc nhất vẫn là Hội Lim ở huyện Tiên Sơn. Vào những ngày hội, nam thanh nữ tú các nơi đổ về, trẩy hội tưng bừng, để được nghe các liền anh, liền chị xiêm y mớ bảy mớ ba, hát đối đáp, hát canh, hát hội, hát mừng...


    Dân ca Quan họ quả là một tài sản vô giá của dân tộc Việt Nam, nó cần được tiếp tục nuôi dưỡng, trân trọng gìn giữ và lưu truyền lại cho các thế hệ mai sau, ở trong nước và cả cho cộng đồng Việt Nam hải ngoại. Trong suy nghĩ đó, CLB Văn hoá xin trân trọng giới thiệu những nét đặc sắc nhất của dân ca Quan họ. Từ khái quát về quê hương Quan họ với những truyền thống xứ Kinh Bắc, về các làng Quan họ, các lề lối ca hát và phong tục giao du. Ðến lời ca Quan họ với sự phân tích về nội dung lời ca và nghệ thuật thơ ca. Âm nhạc trong dân ca Quan họ cũng được điểm với những thể dạng, hình thức cấu trúc điển hình, mối quan hệ giữa âm nhạc với hình thức lời ca...Và không thể thiếu được là một số làn điệu Quan họ, vừa có kinh điển, vừa có cả cải biên, được trình bày bởi tiếng hát dung dị, trữ tình của chính những liền anh, liền chị trên quê hương Quan họ Kinh Bắc.
    CLB Văn hóa

    Chuyên mục "Tìm hiểu dân ca Quan họ" được thực hiện dựa theo cuốn sách "Tìm hiểu dân ca Quan họ" của NXB Văn hoá Dân Tộc và sự giúp đỡ của Nghệ sĩ Xuân Mùi - Ðoàn dân ca Quan họ Bắc Ninh.
    Nguyện đi với anh suốt con đường dài, dù cho khó khăn vẫn chờ ta phía trước

  2. 11 thành viên sau đây đã bấm nút Thanks (gửi lời cảm ơn) tới TheThuongNT cho bài viết hữu ích này:


  3. #21
    Truly Very Noob

    TheThuongNT's Avatar
    Ngày tham gia
    13-03-2010
    Đang ở
    Hải Phòng citi
    Bài viết
    3,790
    Thanks
    34,689
    Được THANKS 29,027 lần
    D - Lời phụ, tiếng phụ
    Cũng như toàn bộ nền dân ca của người Việt hầu như tất cả thẩy mọi bài dân ca Quan họ đều được các liền anh, liền chị ca hát với những thể thơ nhất định của dân tộc, phần lớn là thể thơ lục - bát. Tuy nhiên (cũng như trong sinh hoạt ca hát dân gian nói chung), những thể thơ này trong sinh hoạt ca hát Quan họ không phải bao giờ cũng bộc lộ một cách rõ ràng, dễ thấy. Có những bài Quan họ, khi nhân dân ca hát thì lời ca chính, có ý nghĩa nòng cốt, thường được bộc lộ rất rõ ràng. Ðó là những câu ca, khi được hát lên, không làm đảo lộn trật tự câu thơ, không có hoặc ít có những tiếng phụ xen kẽ giữa mạch của lời ca chính, hoặc nếu có tiếng phụ thì chúng chỉ xuất hiện riêng biệt, tách bạch trước lời ca chính hay sau khi lời ca chính đã két thúc dứt mạch (xem thí dụ bài Chia rẽ đôi nơi...)
    Ngược lại, rất nhiều bài Quan họ, khi được nhân dân ca hát, lời ca chính thường xuất hiện một cách kín đáo, do lời ca có nhiều tiếng phụ hoặc lời phụ xen kẽ vào giữa những tiếng phức tạp trong dân ca Quan họ càng khiến cho người nghe chưa gần gũi với loại sinh hoạt ca hát này khó nắm bắt được lời chính của bài ca.
    Ta có thể chia lời ca trong dân ca Quan họ thành hai loại: lời chínhlời phụ. Lời chính thường bao gồm những tiếng nằm trong thể thơ, phần cốt lõi của lời ca, phản ánh nội dung chủ yếu của bài ca. Lời phụ gồm tất cả những tiềng nằm ngoài lời ca chính, mang những chức năng khác nhau, nhiều người gọi chung chúng là tiếng đệm.
    Lời phụ là một nhân tố quan trọng trong dân ca Quan họ cũng như trong ca hát dân gian. Nghiên cứu dân ca mà không hiểu biết ý nghĩa, quy luật và tác dụng của những tiếng phụ, lời phụ của nó (cũng như không tính đếm đến phần âm nhạc của nó) là một khiếm khuyết lớn. Không ít người do không chú ý phân biệt lời chính và lời phụ trong dân ca mà đã không trành khỏi lầm lẫn khi giới thiệu dân ca trên sách báo, khi phân tích nội dung cũng như hình thức của dân ca.
    Vậy tiếng phụ, lời trong dân ca quan họ biểu hiện như thế nào? Chúng có những chức năng gì?
    1. Trước lời ca chính, ở nhiều bài Quan họ có một đôi tiếng phụ để làm đà, đó là những tiếng đệm đà. Những tiếng đệm đà hoặc có tác dụng tạo nên một trục âm cơ bản có điệu thức, khiến người diễn xướng dân gian bảo đảm ca hát giai điệu được chuẩn xác, hoặc để một tập thể người ( 2 người) diễn xướng được đồng đều cả về mặt giai điệu, cả về mặt nhịp phách.
    2. Theo cách hát cổ truyền của người Quan họ những âm có trường độ tương đối lớn, đặc biệt ở cuối câu, cuối đoạn, cuối bài thường được chia nhỏ tiết tấu, âm ấy không được nhả dần như cách phát âm của phương pháp ca hát mới, mà được chuyển thành những tiếng đưa hơi như i hi, ư hư, a ha... Những tiếng đưa hơi đó có tác dụng gây thuận lợi về mặt thanh nhạc, khiến giọng hát của nghệ nhân dân gian được thoải mái, tự nhiên. Nó cũng thay thế cho cách hát ngân dài ở những âm cuối câu, cách hát này vốn không phù hợp với truyền thống thanh nhạc Việt Nam.
    3. Trước khi vào phần chính của lời ca Quan họ, nhiều trường hợp nhân dân đã dùng đến một số tiếng để dạo đầu, gây không khí trước khi vào bài, đó là những tiếng đệm dạo.
    ở bài Trống rồng canh đã điểm ba, lời ca tương ứng với bốn nhịp đầu bài có thể coi là những tiếng đệm dạo. Âm nhạc của phần đệm dạo thường được rút ra từ chất liệu âm nhạc của toàn bài ca.
    4. ở một số bài Quan họ, sau tiếng cuối cùng của lời ca chính là những tiếng láy đuôi. Trong bài Mấy khi khách đến chơi nhà, sau lời ca chính "Mấy khi khách đến chơi nhà, đốt than quạt nước chuyên trà người xơi" là những tiếng láy đuôi "i i i i i i". Nét nhạc láy đuôi nói chung làm cho câu hát khỏi bị cụt, làm cho bố cục bài ca được cân đối, đầy đặn.
    5. Cũng như phần lớn dân ca của người Việt, dân ca Quan họ thường có những tiếng đệm lót xen kẽ giữa lời ca chính. Sự có mặt của tiếng đệm lót tình bằng, ấy mấy, song luống tính, phú lý tình... (cũng như sự có mặt của tiếng láy) khiến cho nét nhạc bài ca thêm phần uyển chuyển, mềm mại, thay đổi một phần màu sắc của tác phẩm. Trong bài Ra ngõ mà trông, lời ca chính là "ngày ngày ra ngõ mà trông, bạn không thấy bạn tình không thấy tính", khi hát lên, với những tiếng đệm lót và tiếng lặp lại, sẽ thành "ừ ra ngõ ấy mấy trông ra ngõ mà trông ấy ngày a ngày ừ ra ngõ ấy mấy trông ra ngõ mà trông; bạn thời tình chung không thấy bạn i i song i i, v.v..."
    6. Khác với những tiếng đệm lót mang chức năng đệm lót cho lời ca chính, những tiếng đệm nghĩa thường là một lời ca hoàn chỉnh, một mệnh đề ngôn ngữ có ý nghĩa nhất định mang chức năng đệm nghĩa.
    Trong trường hợp mỗi khúc hát lại xuất hiện một câu đệm nghĩa giống như nhau, thì câu đệm nghĩa ấy, như một điệp khúc, nó mang tính chất ổn định; chẳng hạn đó là câu hát "Anh Hai ơi, đương vui thế này, chúng em giở ra về, liệu có nhớ đến chúng em chăng" trong bài Chia rẽ đôi noi do cụ Tý ở Thị Cầu hát .
    Trong trường hợp những tiếng đệm nghĩa chỉ xuất hiện một lần duy nhất ở cuối bài có tác dụng đệm nghĩa cho toàn bài, thì những tiếng đệm nghĩa ấy có thể được thay thế bằng những tiếng đệm nghĩa khác, trong khi lời ca chính của bài Quan họ không thay đổi. Cùng với âm nhạc tương ứng, nó là lời của bộ phận Ðổ, một cơ cấu không thể thiếu của bài Quan họ. Về ý nghĩa nó hoà hợp với lời ca chính hoặc phụ hoạ cho lời ca chính, song cũng có khi dường như nó không ăn nhập với lời ca chính. Có điều bắt buộc: về mặt âm nhạc, đó là sự phát triển chủ đề về mặt lời ca, đó là sự hợp vần.
    Nguyện đi với anh suốt con đường dài, dù cho khó khăn vẫn chờ ta phía trước

  4. 7 thành viên sau đây đã bấm nút Thanks (gửi lời cảm ơn) tới TheThuongNT cho bài viết hữu ích này:


  5. #22
    Truly Very Noob

    TheThuongNT's Avatar
    Ngày tham gia
    13-03-2010
    Đang ở
    Hải Phòng citi
    Bài viết
    3,790
    Thanks
    34,689
    Được THANKS 29,027 lần
    E - Những tính chất và đặc điểm của âm nhạc Quan họ
    Nhịp độ (mouvement) của dân ca Quan họ nói chung ở trạng thái vừa phải, đôi khi ở trạng thái hơi chậm. Phần lớn bài bản dân ca Quan họ cổ ở trong âm vực chủ yếu là một quãng 8. Nghệ nhân Quan họ như ít chú ý đến sự thay đổi về cường độ của những bài, những đoạn Quan họ. Trong một canh hát, mọi bài hát Quan họ do một đôi nghệ nhân ca hát thường được diễn đạt bằng một cường độ âm thanh không thay đổi. Một đôi liền anh hoặc liền chị muốn tiếng hát của mình có chất lượng cao chẳng những đòi hỏi phải cùng thuộc những bài Quan họ nhất định, mà còn phải có cùng một giọng hát hoà hợp, cùng một âm sắc (timbre). Giọng (ton) của những liền anh và những liền chị khi ca hát đối đáp thường luôn cách nhau một quãng 5 hay quảng 4 mà trong dân gian thường phân biệt bằng khái niệm "hơi nam" và "hơi nữ".
    Âm nhạc của dân ca Quan họ không phải là cái gì hoàn toàn khác đối với mọi nền âm nhạc khác, mọi nền dân ca khác. Mỗi tính chất và đặc điểm của âm nhạc dân ca Quan họ, nói cho đúng, chúng ta đều có thể thấy hoặc nhiều hoặc ít, hoặc đậm, hoặc nhạt, ở loại dân ca này hoặc loại dân ca kia. Sự khác nhau ở đây là thuộc về mức độ, về sắc thái. người Quan họ xưa kia đã biết huy động, vận dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật có sức biểu hiện cao, có sức hấp dẫn mạnh (mà từng thủ pháp nghệ thuật ấy thường đã được vận dụng lẻ tẻ trong một vài thứ dân ca khác), tổng hợp chúng, phối hợp chúng một cách khá hợp lý trong mỗi tác phẩm âm nhạc Quan họ. "Có thể nói, Quan họ là đỉnh cao của nền dân ca Việt Nam".
    Tính chất tình cảm, tâm trạng của người Quan họ không chỉ phản ánh qua từng dạng điệu thức của dân ca mà nó phản ánh qua nhiều yế tố nghệ thuật tổng hợp như: cách tiến hành giai điệu (những quãng nhảy xa, nhảy gần, những làn sóng lớn, sóng nhỏ...), sự diễn đạt âm thanh (staccato, legato, non legato), tốc độ, sự nhấn mạnh hoặc không nhấn mạnh những phách đầu nhịp, thủ pháp chuyển điệu cùng những thủ pháp sáng tạo khác. Do đó, đặc điểm của âm nhạc Quan họ cũng được biểu hiện qua nhiều yếu tố nghệ thuật, trong đó điệu thức cùng cách tiến hành giai điệu là yếu tố vô cùng quan trọng.
    Trong dân ca Quan họ có đủ năm dạng điệu thức năm bậc tự nhiên tương đương với năm kiểu điệu thức Cung, Thương, Giốc, Chuỷ, Vũ trong âm nhạc Trung Quốc. Ta gọi đó là những điệu thức năm bậc kiểu I, kiểu II, kiểu III, kiểu IV, kiểu V:
    Kiểu I : Do; Re; Mi; Sol; La; Do.
    Kiểu II : Do; Re; Fa; Sol; Si(b); Do.
    Kiểu III : Do; Mi(b); Fa; La(b); Si(b); Do.
    Kiểu IV : Do; Re; Fa; Sol; La; Do.
    Kiểu V : Do; Mi(b); Fa; Sol; Si(b); Do.
    Những điệu thức kiểu V, kiểu IV, kiểu III được vận dụng rất phổ biến trong dân ca Quan họ.
    2. Với âm nhạc năm bậc (thay cho thuật ngữ "năm cung" , "ngũ cung"). Quan họ ít khi có những bước nhảy xa, những bước đi trùng (đồng âm), nó thường được trang úc bằng những âm liền vậc. Chúng ta đều thấy rõ điều này qua những bài bản Quan họ quen biết.
    Trong dân ca Quan họ có đầy những nét nhạc được cấu tạo bởi những chùm âm liền bậc. Ðặc điểm này chủ yếu là phản ánh tâm tư yêu mến, nhớ thương, tính chất mềm mại và uyển chuyển.
    3. Nhiều nghệ nhân Quan họ đã khéo sắp xếp, nhào nặn, chế biến một số nét nhạc của nhiều bài Quan họ khác nhau để tạo thành những bài Quan họ mới. Thủ pháp này đã tạo cho kho tàng dân ca Quan họ có một phong cách chung về âm nhạc, song mặt khác nó cũng làm cho một số bài Quan họ bị giảm vẻ độc đáo.
    4. Trong một số bài Quan họ, tác giả dân gian đã biết tiết kiệm âm, dành dụm một âm trong thanh âm ở âm khu thấp hoặc dành dụm một âm lạ ngoài điệu thức để chỉ vận dụng nó một đôi lần thường ở cuối khúc hát, tạo nên một sự lạ tai thú vị đối với người nghe.
    Chẳng những biết tiết kiệm âm, những "liền anh, liền chị" Quan họ còn biết tiết kiệm khu vực của âm (âm khu), đó là cách dùng âm khu cho đắt. Cách sử dụng tiết kiệm âm khu trong dân ca Quan họ thường được thực hiện như sau: phần đầu của khúc là phần giai điệu tiến hành ở âm khu cao, phần cuối của khúc là phần giai điệu ở âm khu thấp.
    Hơn nữa, trong nhiều trường hợp, nghệ nhân Quan họ đã lần lượt sử dụng hai âm khu tương phản với hai dạng điệu thức năm bậc khác nhau, hoặc cùng chung một dạng điệu thức những khác giọng (tonalité) tức là khác âm chủ, và do đó ở cuối khúc xuất hiện một đôi âm mới không có mặt ở điệu thức cũ, thí dụ bài Ra ngõ mà trông, bài Tay nâng cơi đựng giầu, bài Ông tơ sao khéo đa đoan.
    5. Ðể cho câu cú được cân phương,hoặc để nhấn mạnh một ý chính của nội dung tác phẩm, những tác giả dân ca Quan họ đã dùng đến thủ pháp "nhắc lại nguyên vẹn cả lời ca và nhạc điệu" một bộ phận của khúc ca. Cũng như trong hát Chèo, trong hát Ca - trù, và trong nhiều loại dân ca của người Việt ở đồng bằng và trung du Bắc Bộ, hình thức nhắc lại điển hình trong dân ca Quan họ là hình thức hát nhắc lại bốn tiếng cuối của câu lục trong cặp lời ca lục - bát.
    Hình thức "nhắc lại nguyên vẹn lời và nhạc" có thể được thực hiện ở ngày đầu khúc ca, đầu bài hát hoặc có thể ở cuối khúc ca và đó là trường hợp tương đối phổ biến.
    6. Hiện tượng xuất hiện "âm cảm" trong dân ca Quan họ là một hiện tượng đặc biệt, góp phần tạo nên vẻ độc đáo và sức hấp dẫn của âm nhạc Quan họ.
    Ðối với những bài Quan họ ở điệu thức năm bậc kiểu V, một điệu thức rất phổ biến trong dân ca Quan họ, thì âm quãng 4 tính từ âm bậc 1 của điệu thức có một vị trí hết sức quan trọng. Do nhiều khi nó gắn bó với "âm cảm" (âm cảm ở đây là âm quãng 3 trưởng, chứ không phải âm quãng 7 tính từ âm bậc 1) cho nên sức hút của nó còm mạnh mẽ hơn âm bậc 1, nó còn mang nhiều tính chất ổn định, tính chất của "âm chủ" hơn là âm bậc 1.
    Phần lớn những bài Quan họ nằm trong trường hợp chuyển điệu - thức, hay nói như Nguyễn Viêm là "kết hợp điệu thức", nói như Nguyễn Ðình Tấn là "ghép các kiểu ngũ cung", hoặc nói như Trần Văn Khê, Phạm Duy là "chuyển hệ".
    ở đây sẽ không đề cập đến hiện tượng chuyển từ một điệu thức này tới một điệu thức khác mà không xuất hiện âm mới và vắng mặt âm cũ, chẳng hạn chuyển từ điệu thức Do kiểu I tới điệu thức Ré kiểu II hay điệu thức Mi kiểu III... (tức là hiện tượng giao thoa điệu thức).


    Do Mi Sol La Do







    Mi Sol La Do







    Mi Sol La Do Mi







    Sol La Do Mi Sol







    La Do Mi Sol La


    Hiện tượng chuyển - điệu - thức - năm - bậc với sự xuất hiện một hoặc vài âm mang tên mới (đi đôi với sự vắng mặt một vài âm cũ) đã phản ánh cái tâm trạng, tình cảm tinh tế của người Quan họ, trong nhiều trường hợp nó đã phá được cái âm hưởng đơn điệu và đem tới người thưởng thức dân ca Quan họ một cảm giác thú vị luôn thay đổi.
    ở dân ca Quan họ có hay hình thức chuyển điệu, đó là chuyển điệu cách biệt và chuyển điệu nối liền. Chuyển điệu cách biệt là hiện tượng mỗi câu nhạc, mỗi đoạn nhạc riêng biệt thuộc về mỗi điệu thức. Nó được ứng dụng phần lớn trong những bài Quan họ cấu tạo theo kiểu "lắp ghép" như những bài Năm cung, Mười cung... Nó cũng được ứng dụng trong những bài Quan họ mà bố cục được phân chia thành những bộ phận tách bạch như Ngồi tựa mạn thuyền, Tay nâng cái cơi đựng giầu....
    Chuyển điệu nối liền là hiện tượng nhiều điệu thức năm bậc nối liền, quyện chặt trong một nét nhạc mà người ta thường khó có thể cắt rời thành nhiều mảnh chủ đề. Hình thức chuyển điệu nối liền thấy ở nhiều bài Quan họ như Dưới giời mấy kẻ biết ra, Nam nhi, Người ngoan, Lênh đênh ba - bốn chiếc thuyền kề...
    8. Những âm có trường độ tương đối dài trong dân ca Quan họ thường được nghệ nhân chia nhỏ tiết tấu mà không ngân dài.
    9. Ðiều có ý nghĩa bao trùm lên tất cả là nghệ nhân Quan họ rất chú ý tới nghệ thuật gây tính chất tương phản giữa các bộ phận của bài ca. Ví như: tiếp sau âm khu cao là âm khu thấp, sau dạng ngân Bỉ tiết tấu tự do là dạng hát của phần Thân bài có tiết tấu đều đặng, có nhịp phách rõ rệt; sau điệu thức này là một điệu thức khác .v.v...
    Nguyện đi với anh suốt con đường dài, dù cho khó khăn vẫn chờ ta phía trước

  6. 8 thành viên sau đây đã bấm nút Thanks (gửi lời cảm ơn) tới TheThuongNT cho bài viết hữu ích này:


  7. #23
    Truly Very Noob

    TheThuongNT's Avatar
    Ngày tham gia
    13-03-2010
    Đang ở
    Hải Phòng citi
    Bài viết
    3,790
    Thanks
    34,689
    Được THANKS 29,027 lần
    F - Phát âm Quan họ
    Mỗi thể loại ca hát (Tuồng, Chèo, Cải Lương, Ca Huế...) thường đều có một cách rung giọng riêng. Khác nhiều với phương pháp cộng minh trong ca mới, những liền anh, liền chị Quan họ dùng cách rung "nảy hạt" hay "nhả hột". Theo Hô-li-niơ và Giéc-len-gli (hai nghệ sĩ Mỹ khi sang thăm Việt Nam, nghe hát Quan họ) thì đây là một cách ngân rất quý báu và độc đáo, đặc biệt đối với phương tây.
    Với cách ngân "nảy hạt", các âm tiết kéo dài đã bị ngắt ra thành nhiều phần nhỏ (đồng âm), âm thanh được vo thành những hạt tròn. Người hát "nảy hạt" có cảm giác như hơi bị gằn lại, bị kìm lại trước khi bật ra hạt âm thanh. Tuỳ theo cảm hứng và thị hiếu của người hát, những hạt này ra có thể lớn hay nhỏ về cường độ có thể tạo ra những tiếng có khoảng cách gần hay xa về trường độ có thể tạo ra thành từng cụm ít hay nhiều tiếng; và cuối cùng, có thể được hát nảy hoặc ở thời gian đầu của âm, hoặc ở thời gian cuối của âm, hoặc nảy suốt trong toàn bộ quá trình của âm.
    Hạt nảy không nhất thiết phải ở đầu phách, nó có thể ở bất cứ vị trí nào. Trường hợp hát nảy hạt phần lớn xuất phát từ cảm hứng của từng người, từ sự ứng tác, cho nên khi hát tập thể, những hạt âm phát ra khó có thể đồng đều.
    Nếu so sánh với lối ca mới thì phương pháp hát nảy hạt trong Quan họ có thể ví như kiểu "gân bong", còn phương pháp cộng minh của ca mới có thể ví như kiểu "gân chìm" trong nghệ thuật kéo nhị. Trong hát Chèo, người ta cũng dùng phương pháp hát nảy hạt. Nhìn chung, hạt nảy trong Chèo thường lớn hơn hạt nảy trong Quan họ. ở điệu hát Sử, Sử dầu trong Chèo thì hạt nảy rất to, gây nên cảm giác buồn bã, nghẹn ngào như khóc. ở Chèo, hạt nảy lẩn vào trong; ở Quan họ, hạt nảy từ cuống họng.
    Hầu như cách ngân "Nảy hạt" của người Quan họ, với những hạt nhỏ, đã tăng cường được tính chất trữ tình, duyên dáng của giai điệu và lời ca Quan họ, tăng cường được hiệu lực thể hiện nội dung tình cảm thắm thiết giữa những người Quan họ. Người Quan họ khi hát thường mở khẩu hình nhỏ, có lẽ như vậy vừa thể hiện được vẻ duyên dáng của người hát, lại vừa (đây là điều chủ yếu) có khả năng giữ hơi để tham gia canh hát có khi kéo dài tới ba ngaỳ đêm.
    Nhiều người không thể nào học được cách hát nảy hạt. Ngay những người có khả năng hát nảy hạt, muốn hát được nảy cũng cần phải có một vài điều kiện:
    a) Hát giọng thật (giọng ngoài) chứ không hát giọng giả (giọng trong).
    b) Hát ở âm khu trung, tầm cỡ thích hợp với giọng người hát.
    c) Hát ở nhịp độ chậm rãi, khoan thai, âm nảy hạt có trường độ ngắn thì những hạt nảy không rõ hiệu quả.
    G - Dân ca Quan họ với sự giao lưu nghệ thuật
    Bất cứ một nền dân ca, một nền nghệ thuật của địa phương nào có sức sống đều không thể chỉ có sử dụng phát triển tự thân, không thể không nằm trong mối giao lưu văn hoá với nhiều địa phương khác. Dân ca Quan họ cũng như vậy. Một mặt người đất Quan họ đi xa về gần, đem âm điệu dân ca quê hương mình trao đổi với người dân vùng khác, đồng thời họ cũng lại tiếp thu lời ca tiếng hát ở những vùng khác nhập vào vốn dân ca Quan họ của mình. Mặt khác, nhân dân nhiều vùng khác - khắp từ Nam tới Bắc - qua những cuộc di cư tìm đất sống, qua những chuyến giao dịch buôn bán..., đã đem những bài hát từ muôn nơi thâm nhập vào dân ca Quan họ.
    Các "liền anh, liền chị" Quan họ đã không ngừng sáng tác nên những giọng (điệu) Quan họ mới, mang những giọng này để hát thi, hát đối trong những ngày vui thường xuyên được tổ chức hàng năm xuân thu nhị kỳ, nhằm giành phần thắng cuối cùng trước "đối ơhương". Người dự thi hát Quan họ, muốn giành phần thắng, đặc biệt cần phải biết nhiều giọng (điệu). Sáng tác giọng không đủ, không kịp (so với yêu cầu của mình), các "liền anh, liền chị" đã tiếp thu nhiều luồng nghệ thuật khác, nhiều nền dân ca khác để làm giầu thêm vốn giọng Quan họ (tất nhiên họ cũng không quên làm giầu thêm cả vốn "câu" tức lời ca). Ðây là lý do chính khiến số lượng giọng (điệu) Quan họ tăng lên nhanh chóng và ngày nay đã trở nên rất phong phú.
    Hát để bản thân mình thưởng thức, hát để bạn nghệ thuật thưởng thức, lời ca điệu hát Quan họ cần phải được nâng cao không ngừng về mặt thẩm mỹ. Ðây là lý do chính quyết định chất lượng của lời ca điệu hát Quan họ.
    Khác với dân ca nhiều vùng mang nặng những yếu tố khép kín, dân ca Quan họ đã tiếp thu nghệ thuật của Tuồng; Chèo; Cải Lương; của Chầu văn; Ca trù của dân ca nhiều vùng khắp Bắc Trung Nam; của cả tác phẩm do nhạc sĩ đương thời sáng tác. ở những mức độ và sắc thái khác nhau, các "liền anh, liền chị" Quan họ đã dùng tới nhiều phương thức tiếp thu - sáng tạo:
    1. Tiếp thu gần như nguyên vẹn hoặc Tiếp thu có biến hoá chút ít âm điệu của bài bản ngoài Quan họ. Ðó là trường hợp của những bài Quan họ Trăm khúc sông đổ dồn một bến (dựa theo âm điệu Lý Giao duyên, dân ca Nam Bộ, Lý Hành vân, dân ca Trị Thiên) Một trăm thứ hoa (dựa theo bài Văn mười hai cô trong Chầu văn), Tay tiên chuốc chén rượu đàoNhất quế nhị lan (dựa theo giọng Ru, giọng hãm trong Ca trù) .v.v...
    2. Cải biên, thay đổi âm điệu bài bản ngoài Quan họ, cốt cách và kết cấu của bài ngoài Quan họ vẫn được bảo lưu. Ðó là trường hợp của những bài Quan họ Mười nhớ (dựa theo âm điệu Hô-quảng), Khi tương phùng khi hội ngộ (dựa theo âm điệu Tứ đại cảnh), Xe chỉ luồn kim (dựa theo âm điệu Lý tiểu khúc), Chia rẽ đôi nơi (dựa theo âm điệu dân ca Cò Lả), Ca đàn (dựa theo bài Thu trên đào Kinh Châu, sáng tác ca khúc của Lê Thương)...
    3. Chỉ dùng một nét nhạc hay một đoạn nhạc của bài bản ngoài Quan họ, phát triển thành một bài Quan họ nhiều khi thay đổi cả kết cấu bài bản ngoài Quan họ bằng cách thêm phần ngâm Bỉ (mở đầu) hoặc phần Ðổ (kết thúc) cùng với hiện tượng chuyển điệu. Ðó là trường hợp của những bài Quan họ Gọi đò (tiếp thu nét nhạc Tuồng), Thiết tha (tiếp thu nét nhạc Chèo)...
    4. Âm nhạc bài bản bên ngoài được thay đổi hẳn, như không còn dấu vết trong bài Quan họ. ở đây bài bản bên ngoài có thể chỉ được coi như một nguồn cảm hứng để những "liền anh, liền chị" phóng tay sáng tạo nên những bài Quan họ với âm nhạc độc đáo, riêng biệt của nó. Ðó là trường hợp của những bài Quan họ Luyện sơn trang (bắt nguồn cảm ứng từ Chầu Văn), Lý con sáo, Lý cây đa, Lý Thiên Thai (bắt nguồn cảm hứng từ dân ca Nam Bộ và miền Nam Trung Bộ)...
    5. Ngoài ra, các "liền anh, liền chị" Quan họ còn dùng cách mô phỏng giọng nói giọng hát của nhân dân một vùng để sáng tạo giai điệu âm nhạc, như đối với trường hợp mô phỏng giọng Huế...
    Cũng như bản thân dân ca Quan họ, những phương thức tiếp thu âm nhạc và lời ca ngoài Quan họ của các "liền anh, liền chị" xưa kia thật là phong phú. Trong công việc sáng tạo nghệ thuật ngày nay, chúng ta vẫn có thể và vẫn cần thiết đi sâu học tập cách làm của cha ông chúng ta. Bơi vì tất cả những phương thức này đến nay vẫn còn nguyên ý nghĩa nghệ thuật và ý nghĩa thời sự của nó.
    Nguyện đi với anh suốt con đường dài, dù cho khó khăn vẫn chờ ta phía trước

  8. 7 thành viên sau đây đã bấm nút Thanks (gửi lời cảm ơn) tới TheThuongNT cho bài viết hữu ích này:


  9. #24
    Truly Very Noob

    TheThuongNT's Avatar
    Ngày tham gia
    13-03-2010
    Đang ở
    Hải Phòng citi
    Bài viết
    3,790
    Thanks
    34,689
    Được THANKS 29,027 lần
    VII - Một số bài quan họ
    ***
    Bài hát
    Ca sĩ / trình diễn lời A

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường B

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thanh Huyền C

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Quý Tráng [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (Lời cổ) (ram) Quan họ Thuý Hường [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Ba Trọng [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thanh Hiếu [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường- Quang Vinh [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (Lời cổ) (ram) Quan họ Thanh Huyền. D

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường Đ

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Quý Tráng - Thuý Hường E

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Cải - Khánh Hạ G

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (mp3) Quan họ Thu Hiền [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Quang Vinh [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường H

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (Lời cổ) (ram) Quan họ Quảng Hàn L

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Thơ: Nguyễn Phan Hách
    Nhạc: Nguyễn Trọng Tạo Thanh Hoa và tốp nữ [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Cải [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Quý Thăng N

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thanh Hiếu [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ
    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (Lời cổ) (ram) Quan họ Thuý Hường [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Cải T

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Quý Tráng- Đức Vượng [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (Lời cổ) (ram) Quan họ Quỳnh Trúc [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Xuân Cương [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (Lời cổ) Quan họ Khánh Hạ [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Dân ca Bắc Bộ
    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (Lời cổ) Quan họ Quý Tráng [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Quang Vinh V

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (ram) Quan họ Thuý Hường X

    [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ] (Lời cổ) Quan họ Thanh Huyền
    Nguyện đi với anh suốt con đường dài, dù cho khó khăn vẫn chờ ta phía trước

  10. 9 thành viên sau đây đã bấm nút Thanks (gửi lời cảm ơn) tới TheThuongNT cho bài viết hữu ích này:


  11. #25
    PTTH

    Ngày tham gia
    14-03-2010
    Đang ở
    Tầng hai không cao không thấp
    Bài viết
    67
    Thanks
    177
    Được THANKS 802 lần
    Em nghe nói liền anh liền chị không được cưới nhau có phải không nhỉ? Nếu thế thì tình cảm giữa liền anh liền chị chỉ là gió thoảng qua thôi sao??:o:
    CÓ MỘT NGÀY, CÓ MỘT NGÀY , NGÀY RỰC RỠ VỀ TRONG ẤM ÁP...........GIA ĐÌNH.

  12. 5 thành viên sau đây đã bấm nút Thanks (gửi lời cảm ơn) tới DieuLan cho bài viết hữu ích này:


  13. #26
    ViAnhEm.com Team
    VuongMinh2006's Avatar
    Ngày tham gia
    18-03-2010
    Đang ở
    Nam Định
    Bài viết
    2,839
    Thanks
    12,166
    Được THANKS 16,747 lần
    Trích dẫn Gửi bởi DieuLan [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ]
    Em nghe nói liền anh liền chị không được cưới nhau có phải không nhỉ? Nếu thế thì tình cảm giữa liền anh liền chị chỉ là gió thoảng qua thôi sao??:o:
    ai bảo em vậy liền anh liền chị k cưới được nhau thì làm sao có liền con mà nối rõi nghiệp tổ:a:

    Đao Phủ



  14. 2 thành viên sau đây đã bấm nút Thanks (gửi lời cảm ơn) tới VuongMinh2006 cho bài viết hữu ích này:


  15. #27
    Amatuer Music-Art SonSon's Avatar
    Ngày tham gia
    14-03-2010
    Đang ở
    Hà Nội City
    Bài viết
    1,247
    Thanks
    7,178
    Được THANKS 9,407 lần
    Trích dẫn Gửi bởi vuongminh2006 [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ]
    ai bảo em vậy liền anh liền chị k cưới được nhau thì làm sao có liền con mà nối rõi nghiệp tổ:a:
    Vẫn có nối nghiệp tổ chứ bác, ví dụ Bác truyền cho cháu nếu bác ko có gia đình hoặc ông , bà truyền cho cháu họ nếu ông, bà...ê..sắc hiiii



  16. 3 thành viên sau đây đã bấm nút Thanks (gửi lời cảm ơn) tới SonSon cho bài viết hữu ích này:


  17. #28
    Manager
    ThuyTien's Avatar
    Ngày tham gia
    15-08-2010
    Đang ở
    Vũng Tàu
    Bài viết
    1,028
    Thanks
    13,114
    Được THANKS 10,924 lần
    Hay!Mình lam nghề DT mà còn nhiều thứ chưa biết quá.Thanks!
    DÙ CÓ ĐI BỐN PHƯƠNG TRỜI, LÒNG VẪN NHỚ VỀ HÀ NỘI...

  18. #29
    ViAnhEm.com Team
    VuongMinh2006's Avatar
    Ngày tham gia
    18-03-2010
    Đang ở
    Nam Định
    Bài viết
    2,839
    Thanks
    12,166
    Được THANKS 16,747 lần
    Trích dẫn Gửi bởi sonson [Chỉ thành viên đăng ký mới nhìn thấy link. ]
    Vẫn có nối nghiệp tổ chứ bác, ví dụ Bác truyền cho cháu nếu bác ko có gia đình hoặc ông , bà truyền cho cháu họ nếu ông, bà...ê..sắc hiiii
    nhưng nếu vậy thì k phải con nhà NÒI em ơi,:a:................

    Đao Phủ



  19. Thành viên sau đã Bấm nút Thanks (gửi lời cảm ơn) tới VuongMinh2006 cho bài viết hữu ích này:


  20. #30
    Nghiên Cứu Sinh
    hunghunghung82's Avatar
    Ngày tham gia
    22-03-2010
    Đang ở
    Hà Nam
    Bài viết
    1,098
    Thanks
    5,639
    Được THANKS 3,650 lần
    Theo mình biết thì trước kia liền anh liền chị không lấy nhau được, thế nên trong câu hát luôn có sự day dứt, đau đáu, mình nghe nhiều bài mà cứ thấy bùi ngùi cho các cụ ngày xưa. Còn ngày nay thì chắc là các anh chị ấy lấy nhau được rồi.

  21. Thành viên sau đã Bấm nút Thanks (gửi lời cảm ơn) tới hunghunghung82 cho bài viết hữu ích này:


Trang 3 của 4 Đầu tiênĐầu tiên 1234 CuốiCuối

Quyền viết bài

  • Bạn Không thể gửi Chủ đề mới
  • Bạn Không thể Gửi trả lời
  • Bạn Không thể Gửi file đính kèm
  • Bạn Không thể Sửa bài viết của mình
  •